“Zincirlikuyu Mezarlığı ne kadar?” sorusuna bilimsel bir merakla bakmak
Merhaba. Mezarlık, ölümün sessiz alanlarından biridir ama ekonomik, toplumsal ve kentsel boyutları da barındırır. Bugün sizlerle İstanbul’un merkezi sayılan Zincirlikuyu’da yer alan Zincirlikuyu Mezarlığı’ndaki mezar yeri ücretlerine, bu ücretlerin arkasındaki bilimsel verilere ve şehir mekânı açısından ortaya çıkan anlamlarına doğru bir yolculuğa çıkacağız.
Mezarlık mekânı ve Zincirlikuyu’nın özel konumu
Zincirlikuyu Mezarlığı, İstanbul’un Şişli ilçesinde, Esentepe ile Levent arasında yer alıyor. ([Vikipedi][1]) 1935–37 yıllarında modern bir mezarlık olarak planlanmış, yaklaşık 390.483 m² alana kurulmuş. ([Vikipedi][1]) Bu kadar merkezi ve erişilebilir bir alanda bulunması, ulaşıma yakın olması, şehir içi yoğunluk açısından “kıymetli bir arsa” biçiminde işliyor.
Dolayısıyla “mezar yeri ne kadar?” sorusu yalnızca kişisel bir harcamayı değil, aslında “şehirde yer fiyatı”, “talep”, “kentsel sınırlılık” gibi daha büyük bilimsel kavramları da içeriyor.
Zincirlikuyu’da mezar yeri ücretleri: güncel veriler
2024‑2025 yılları için eldeki veriler şöyle:
Birinci grupta yer alan mezarlıklarda (Zincirlikuyu dahil): boş mezar yeri bedeli 69.770 TL’den 111.632 TL’ye yükselmiş. ([İstanbul Mezarı][2])
Aynı grupta cenazenin yanındaki boş yer bedeli 34.890 TL’den 55.824 TL’ye çıkmış. ([İstanbul Mezarı][2])
Belediye tarifelerinde belirtildiğine göre genel aralık: 7.152 TL ile 111.632 TL arasında değişiyor. ([Aydınlık][3])
Bu veriler bize göstermektedir ki Zincirlikuyu’da mezar yeri “ortalama mezarlık bedelinin” oldukça üzerinde bir seviyede bulunmakta. Nedenini aşağıda bilimsel açıdan irdeleyeceğiz.
Bilimsel analiz: neden ücretler bu kadar yükseliyor?
1. Arz‑talep dengesi ve mekânsal kıtlık
Merkezi bölgelerde boş mezar yeri sayısı sınırlıdır. Zincirlikuyu gibi ulaşımı kolay, şehir merkezine yakın mezarlıklarda arsa/yer konusu “ölülük kullanım için de” kıt hale geliyor. Klasik ekonomi teorisine göre kıt kaynak → yüksek fiyat. Bu bağlamda mezar yeri de bir kıt kaynak hâline gelmiş durumda.
2. Kent içi değer başka bir ‘yer’ olarak işliyor
Şehir çalışmaları açısından, bir mezar yeri “topoğrafik değer” kazanabilir: merkezi konum, ulaşım kolaylığı, tanınmış kişilerin kabirlerinin yakınlığı gibi unsurlar fiyatları etkiler. Yani mezar yeri sadece defin alanı değil, “şehirde yer alma” biçiminde anlam kazanıyor.
3. Resmî tarifeler ve zam oranları
Tarifeler incelendiğinde birinci grupta %60’a varan zamlar yapılmış. ([İstanbul Mezarı][2]) Bu hızlı artış, enflasyon, kentleşme, nüfus hareketi gibi makro ekonomik değişkenlerle de paralel görünüyor. Mezarlık ücretleri sadece defin işlemi değil, yer tahsisi ve uzun vadeli kullanım hakkı olarak değerlendirilmiş.
4. Sosyo‑kültürel unsur
Bazı mezarlıklar prestij mekânı hâline gelmiş durumda. Ünlü kişilerin bulunduğu bölümler, “yanyana olma” isteği gibi etkenler ekstra değer yaratabiliyor. Bu sosyal talep de “ne kadar?” sorusuna ekstra bir katman ekliyor.
Sade anlatımla: bu bilgiler size ne gösteriyor?
Eğer Zincirlikuyu Mezarlığı’ndan mezar yeri almayı düşünüyorsanız, şu üç hususa dikkat etmek fayda sağlar:
Yer bedeli: boştaki mezar yerleri için şu an yaklaşık 70.000 TL’den başlayıp 110.000 TL civarına çıkabiliyor.
Yanındaki boş yer bedeli: mezar sahibinin yanında başka bir yer tahsis edilirse bu da ~55.000 TL’ye ulaşabiliyor.
Konum ve grup sınıfı: Mezarlığın hangi “grupta” olduğu, merkezi oluşu gibi unsurlar fiyatı doğrudan etkiliyor.
Tartışmayı teşvik eden sorular
Bu kadar yüksek ücretlerin “ölüm” işlemiyle birleşmesi sizce etik açıdan ne ifade ediyor?
Mezarlık içindeki mekânsal değer artışı (ulaşım, merkezilik) sizce toplumun ölüyü gömme hakkıyla ne kadar örtüşüyor?
Fiyatlardaki hızlı artış, mezarlık hizmetinin “zamanla meta”ya dönüşmesi anlamına geliyor mu?
Bu soruların yanıtları, mezar yeri konusu üzerinden kentsel mekân, ekonomi ve kültür ilişkilerini de düşünmemiz için bir kapı aralıyor.
Sonuç
Zincirlikuyu Mezarlığı’nda mezar yeri ücretleri güncel olarak oldukça yüksek düzeylerde; aralık yaklaşık 70.000 TL’den başlayıp 110.000 TL’ye kadar çıkabiliyor. Bu durum, sadece defin işlemiyle değil, şehir içindeki mekânsal değer, arz‑talep dengesi, kentsel prestij gibi değişkenlerle yakından bağlantılı. Ölüm gibi evrensel bir olgu bile, kentleşme ve ekonomi çerçevesinde farklı bir boyut kazanabiliyor.
Okuyucuların bu veri ve analizlerden çıkarımları olacaktır; sizce bu değişimleri göz önüne alarak şehir içinde “yeri” olan mezarlıkların geleceği nasıl şekillenecek?
[1]: https://tr.wikipedia.org/wiki/Zincirlikuyu_Mezarl%C4%B1%C4%9F%C4%B1?utm_source=chatgpt.com “Zincirlikuyu Mezarlığı – Vikipedi”
[2]: https://www.istanbulmezar.com.tr/zincirlikuyu-mezarliginda-mezar-yeri-fiyatlari/?utm_source=chatgpt.com “Zincirlikuyu Mezarlığı’nda Mezar Yeri Fiyatları”
[3]: https://www.aydinlik.com.tr/haber/istanbulda-mezar-yeri-kac-para-ibb-mezar-yeri-ucretleri-en-pahali-mezar-ne-kadar-499209?utm_source=chatgpt.com “İstanbul’da mezar yeri kaç para? İBB mezar yeri ücretleri… En pahalı …”