“Şeriat Var Mı?” Sorusuyla Başlayan Merakımız
Hepimiz bir konuda merak ederiz: “Acaba özgürce karar alabildiğim hukuki ortam gerçekten var mı?” İşte bu merakla başlıyoruz: Kuveyt’te şeriat hukuku var mı? Yani halkın hukuki işlemleri ya da devletin uygulamaları tamamen şeriat esaslı mı? Bilimsel bir gözle bakmak, derinlemesine ama herkesin anlayabileceği şekilde anlatmak istiyorum. Hazırsanız, birlikte bu hukukî yolculuğa çıkalım.
—
1. Hukukî Sistem ve Şeriat İlişkisi
Kuveyt’in hukuk sistemi tek bir bloktan oluşmuyor; birden çok kaynağın karma bir yapısıyla karşılaşıyoruz. Belgeler şunu söylüyor: Kuveyt hukuku büyük ölçüde “seküler” yani din dışı kaynaklara da dayanıyor. Örneğin, ülkenin hukuk sistemi Fransız medeni hukuk modeline de atıf yapıyor. ([Vikipedi][1]) Ayrıca, şeriat hukuku (İslamî hukuk) yalnızca belirli alanlarda öne çıkıyor: özellikle Müslüman vatandaşların “kişisel statü” yani evlenme, boşanma, miras gibi ailevi konularında. ([Her Şey Bugün Açıklandı][2]) Bu durumda şunu söyleyebiliriz: Kuveyt’te “her şey şeriata göre yapılır” diye bir düzen yok; daha çok melez bir sistem söz konusu.
—
2. Anayasa ve Yasal Temel Veriler
Kuveyt Anayasası, ülkenin yasal temellerini belirliyor ve şu ifadeyi barındırıyor: “Din = İslam” şeklinde bir tanım mevcut. ([Devlet Departmanı][3]) Ayrıca anayasa şunları söylüyor: şeriat “yasama için ana kaynaklardan biridir.” ([Her Şey Bugün Açıklandı][2]) Yani şeriat nihai kaynaklardan biri olarak kabul edilmiş durumda. Ancak bu, tüm yasanın şeriata dayandığı anlamına gelmiyor; yasama ve yargı hem seküler kanunlara hem de İslam hukukuna göre şekillenmiş durumda.
—
3. Şeriat Hangi Alanlarda Uygulanıyor?
Burada dikkat çekici bir nokta var: Şeriat uygulaması sınırlı alanlarda yoğunlaşıyor. Araştırma sonuçlarına göre:
Aile hukuku, miras hukuku gibi “kişisel statü” alanlarında şeriat esaslı hükümler uygulanıyor. ([Vikipedi][1])
Ticari hukuk, ceza hukuku, idari hukuk gibi alanlar ise büyük ölçüde seküler hukuk kurallarıyla düzenlenmiş. ([Generis Global Legal Services][4])
Şeriat mahkemeleri adı altında tamamen ayrı bir sistem değil; mevcut temel mahkeme ve yargı sistemi içinde şeriat esaslı bölümler var. ([Vikipedi][1])
Örneğin, Müslümanlar için evlilik ve boşanma davaları “şeriata uygun” şekilde görülebildiği halde, miras paylaşımı gibi bazı hükümler yine modern yasal çerçevelerle iç içe geçiyor.
—
4. Bilimsel Görüş: “Şeriat Her Şey Değil Ama Önemli Bir Parça”
Akademik çalışmalar da bu karışık yapıyı destekliyor: Bir makalede, “Kuveyt hukuku bir batı modeliyle İslamî modelin birleşimidir” ifadesi yer alıyor. ([ejournal.uin-suska.ac.id][5]) Başka bir araştırma ise şunu söylüyor: “Şeriatın uygulama alanları sınırlanmıştır; özellikle ticari ve ceza alanında daha çok seküler kanunlar geçerlidir.” ([Chambers Global Practice Guides][6]) Bu bilimsel veriler ışığında, Kuveyt’te şeriat yok demek yerine “şeriat sınırlı bir alanda ve modern hukuk sistemiyle birlikte var” demek daha doğru.
—
5. Neden Bu Durum? Toplumsal ve Hukukî Nedenler
Bu tip bir melez sistemin ortaya çıkmasının birkaç nedeni var:
Kuveyt’in tarihsel olarak İngiliz himayesinden çıkması, Osmanlı etkileri ve bölgedeki modernleşme süreçleri. ([Legalcommunity MENA][7])
Ekonomik ihtiyaçlar: Ticaret, yatırımlar, uluslararası ilişkiler gibi alanlarda modern hukuk standartlarının olması gerekliliği.
Toplumsal çeşitlilik: Müslüman nüfus dışında farklı din ve mezheplere mensup kişilerin bulunması, bu yüzden tüm hukuki alanın sadece şeriata göre düzenlenmesini zorlaştırıyor. (Örneğin, şeriat hukuku sadece Müslümanlar için kişisel statü açısından geçerli.) ([LawShun][8])
Bu dört neden bir araya geldiğinde, Kuveyt’te oldukça pragmatik bir hukuk sistemi çıkar karşımıza: kültürel-ideolojik kökleriyle şeriatı yansıtan ama faaliyet alanında modern, çok kaynaklı bir hukuk sistemi.
—
6. Sonuç ve Tartışma
Özetle: Kuveyt’te şeriat hukuku tamamen hâkim değil, ancak önemli bir kaynak ve özellikle aile/kişisel statü alanlarında etkili. Modern ve seküler hukuk düzeni ile birlikte bir arada çalışıyor. Kimileri için bu “esneklik” bir avantaj olabilirken, bazıları için “netlik eksikliği” olarak değerlendirilebilir.
Peki siz ne düşünüyorsunuz? Şeriatın belirli alanlarda yer aldığı bir hukuk sistemini dengeli buluyor musunuz? Yoksa tüm hukukun şeriata göre düzenlenmesini mi tercih edersiniz? Bu tür sistemlerin toplumsal adalet, bireysel haklar ve ekonomik gelişme açısından avantajları ve dezavantajları nelerdir? Yorumlarınızı paylaşarak düşüncelerinizi duymayı çok isterim.
[1]: https://en.wikipedia.org/wiki/Legal_system_of_Kuwait?utm_source=chatgpt.com “Legal system of Kuwait”
[2]: https://everything.explained.today/Legal_system_of_Kuwait/?utm_source=chatgpt.com “Legal system of Kuwait explained”
[3]: https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/kuwait/?utm_source=chatgpt.com “Kuwait – United States Department of State”
[4]: https://generisonline.com/a-comprehensive-overview-of-the-legal-system-in-kuwait/?utm_source=chatgpt.com “A Comprehensive Overview of the Legal System in Kuwait”
[5]: https://ejournal.uin-suska.ac.id/index.php/hukumislam/article/view/20509/10239?utm_source=chatgpt.com “RELIGIOUS COURTS IN MUSLIM COUNTRIES: THE GRIP OF THE WESTERN LEGAL …”
[6]: https://practiceguides.chambers.com/practice-guides/litigation-2025/kuwait?utm_source=chatgpt.com “Litigation 2025 – Kuwait | Global Practice Guides | Chambers and Partners”
[7]: https://legalcommunitymena.com/kuwait-legal-system-evolution/?utm_source=chatgpt.com “The Evolution of the Legal System in Kuwait – Legalcommunity MENA”
[8]: https://lawshun.com/article/is-kuwait-a-common-law-sountry?utm_source=chatgpt.com “Is Kuwait A Common Law Country? | LawShun”